محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

255

تحفه خانى ( فارسى )

با مغز بادام و يا مغز تخم معصفر سه روز متوالى اين تدبير بايد كرد و دو روز چهارم سيح ارمنى و برنگ كابلى مقشر و ترمس كه آن باقلاى شاميست و تربد و سرخش و قسط هريك يك درم و حب النيل نيم درم مجموع ادويه كوفته و پيخته درين شير كه مذكور شد پاشيده سحر بايد آشاميد و تا آخر روز صبر بايد كرد تا عمل دارو آخر شود و كرمها ساقط شود و اگر در اسهال تاخير شود قدرى آب گرم و اندك سركه درو ريخته بايد آشاميد و غذا آب اقط و شير بسيار و بعد از آن مقدار يك درم گشنيز خشك با بست درم دوشاب آميخته بايد خورد فرزجه از زهره گاو و بوره ارمنى از هريك يك درم و شحم حنظل نيم درم مجموع كوفته و با زهره گاؤ آميخته فرزجه ساخته چنان كه رسم است بايد برداشت و يا ده درم ابكامه و بست درم دوشاب باهم آميخته نيك برهم زده بر نهار بايد آشاميد اين ماسويه و غير او از اطبا گفته‌اند كه الصرع و السل داء لا يكاد ان يبرءوا و القول فى علاجها افضل و بعضى از اطبا گفته‌اند كه زنى را ديدم صرع داشت و صرع باشتراك رحم بود و حامله بود چون فرزند زائيد صرع ازو دور شد و گاهى صرع بواسطه علل طحال و ورم او حادث مىشود و گاهى بسبب مشاركت مراق حادث مىشود و علامت او آفت درين اعضاست و صلابت طحال و نفخهء آن و علامت آفت در مراق آروق ترش و قى طعام غير منهضم و علاج درين مقام صرف و عنايت طبيب است باصلاح حال اين اعضا و جالينوس گفته است كه اگر در علاج مصروع اهمال شود آخر الامر حال مصروع با فليج مىانجامد و اگر صرع پيش از بلوغ طارى شود در اكثر نزديك بلوغ ازو زايل مىشود و بقراط گفته است كه هركس را در بست و پنج سالگى مرض صرع طارى شود ازو خلاصى ندارد و تا آخر عمر با او خواهد بود خلاف اين قول مرتّب اين سودا را مشاهده افتاده است و برين تدبير شواهد دارد كه شخصى را سن او بست و پنج سال